‘Waarom wist ik dat niet?’

Ons Geld confereert over de weg naar een nieuw geldstelsel

DSCI0954 -uitsnede met kleurcorrectieHet financiële systeem wordt nog steeds gekenmerkt door macht, eigenbelang en instabiliteit. Afgezien van een debat in de Tweede Kamer over een burgerinitiatief heeft actiegroep Ons Geld ogenschijnlijk nog weinig bereikt. Over de vraag welke denkbeelden en activiteiten tot hervorming kunnen leiden, belegde de organisatie op 18 juni een symposium in het DeLaMar Theater. Onder leiding van acteur George van Houts kwamen deskundigen en politici aan het woord.

Lily Tomlin Somebody

Boos en radeloos

Initiatiefnemer Luuk de Waal Malefijt van Ons Geld zag in 2002 een documentaire en realiseerde zich de enorme tekortkomingen van het geldstelsel: het is niet democratisch tot stand gekomen, het is niet eerlijk omdat er veel ongelijkheid is en het is niet stabiel. “Ik voelde me boos en radeloos, gelukkig zag ik een poster met een uitspraak van Lily Tomlin die weer perspectief gaf.  Ik stopte met mijn studie en kreeg ruzie bij mijn bijbaan, vanaf dat moment kon ik me volledig toeleggen op het geldsysteem.”

‘Goed dat er monsters zijn’

De weg naar de toekomst doet De Waal denken aan het boek Hero’s Journey van Joseph Campbell. “De scenario’s van veel beroemde films zijn gebaseerd op de verteltechniek die in dit boek wordt behandeld. Daarin bestaat ieder verhaal uit de interactie tussen een hoofdpersoon, een helper, een uitdaging en een beloning. De hoofdpersoon kan een individu zijn, maar ook de samenleving die monster tegenkomt. Het is goed dat er monsters zijn, anders zouden we ons vervelen en kunnen politici geen campagne voeren.”

Financieel geletterd

Ons Geld heeft ook educatieve activiteiten. Naast het bordspel Money Maker (zie het eerdere artikel op deze website) wordt ook materiaal ontwikkeld voor het basis- en voortgezet onderwijs. Jacqueline Haarsma van de organisatie: “Het Nibud stelt dat kinderen onvoldoende financieel geletterd zijn. Wij gaan zorgen dat docenten die hier wat aan willen doen daarvoor de instrumenten krijgen.”

Geld stroomt van arm naar rijk

Spreker Klaas van Egmond (onder meer verbonden aan Sustainable Finance Lab) ging in op de maatschappelijke noodzaak van vernieuwingen in de financiële sector: “Er wordt handel gedreven op basis van waarde, dus is een manier nodig voor het toekennen van waarde. De economie is ondergeschikt geraakt aan dat systeem, in plaats van omgekeerd, en momenteel staan de menselijke waarden daar weer onder. Besluiten worden in toenemende mate genomen op basis van financiële motieven en de bijbehorende machtspositie, waardoor steeds meer geld stroomt van arm naar rijk. Samen met toenemende complexiteit en falend toezicht, is het niet verwonderlijk dat steeds meer grote publieke belangen in private handen komen.”

‘Het kan niet anders’

Wie daar wat aan wil doen krijgt te horen dat het niet anders kan, want de overheid is niet te vertrouwen. Van Egmond: “Toch zijn het private krachten, zoals banken, die het systeem zodanig inrichten dat alle voordeel naar hen gaat. Dat is niet alleen onrechtvaardig en onethisch, het is ook schadelijk voor iedereen. Dit betekent niet dat er geen hoop is. DNB gaat verrassend constructief en open om met vernieuwende inzichten. Ze opereren in de geest van Thorbecke die zomaar uit het niets een democratische grondwet bedacht, op basis van drie principes:

  • mensen hebben rottige eigenschappen
  • dat gaat nog een tijdje zo door
  • we kunnen dit beteugelen.”

Geldschepping vanuit nutsfunctie

In een nieuw geldsysteem is een belangrijke rol weggelegd voor de virtuele euro, aldus Edgar Wortmann van Ons Geld. Dit is een digitale munteenheid die kan worden vergeleken met giraal geld, maar die opeisbaar is zonder dat een bank daar voorwaarden aan kan stellen. Wortmann: “Daarmee combineert de virtuele euro de voordelen van contant geld en bankgeld. Dit geeft de zekerheid dat geldschepping gebeurt vanuit een nutsfunctie met een wettelijke bevoegdheid en gestuurd door maatschappelijke behoefte. Invoering van de virtuele euro in de EU is snel mogelijk door de oprichting van een monetaire autoriteit die onafhankelijk is van particuliere banken en tevens los staat van de centrale bank.”

Wortmann met sheet (1) -uitsnede

Edgar Wortmann: “De virtuele euro combineert de voordelen van contant en bankgeld.”

Drie politici

Tot slot van het symposium was een forumdiscussie. Vertegenwoordigers van veel politieke partijen waren daarvoor uitgenodigd, maar er waren er slechts drie: Paul Tang van de PvdA, Renske Leijten van de SP en Ewald Engelen van de PvdD. Ook Antoinette Hertsenberg van het tv-programma Radar zat in het forum. Zij meldde dat de uitzending Schuldvraag van Radar Extra over de banken een zeldzaam groot aantal inhoudelijk reacties had opgeleverd. “Mensen vroegen verontwaardigd ‘Waarom wist ik dit niet?’ Helaas pakt de overheid het probleem niet bij de oorzaak aan en geeft de journalistiek weinig aandacht aan de standpunten van de diverse partijen.”

Forum met Leijten, Tang, Engelen, Hertsenberg (2).JPG

Het forum met vlnr: Renske Leijten (SP), Paul Tang (PvdA), Ewald Engelen (PvdD) en Antoinette Hertsenberg (Radar TV).

Halfslachtige aanpak

De bijdrage van Tang werd gekenmerkt door emotie. Zonder veel plannen liet hij weten zich te ergeren aan de halfslachtige aanpak van de financiële lobby en zich machteloos te voelen bij het gebrek aan vertrouwen in de overheid. Zo kwam hij heel oprecht over, terwijl hij consistent de genoemde machteloosheid uitstraalde. Hij was dan wel weer de spreker die na afloop het langst bleef napraten voor het toelichten van zijn mening.

Panama Papers

Leijten was vooral eerlijk. “Toen in april 2016 de Panama Papers uitkwamen dacht ik dat de sector eindelijk aangepakt zou worden, maar er is blijkbaar meer macht dan ik dacht in handen van degenen die belang hebben bij het negeren van maatschappelijke problemen. Ik ben nog maar drie maanden met deze materie bezig, dus ik weet er onvoldoende van om een stellige mening te kunnen hebben.”

‘Ze werken niet mee’

Deze laatste uitspraak deed Leijten zelfs twee keer. Dit riep de vraag op of de standpunten van Ons Geld misschien zodanig verschillen van het partijprogramma, dat ze dit niet voor een volle zaal wil toegeven. Daarnaast was ze evenmin vrij van machteloosheid: “De SP doet zijn best, het zijn de andere partijen die niet meewerken. De PVV-motie dat Nederland geen belastingparadijs mag worden genoemd omdat er een functionerend fiscaal systeem bestaat, is daardoor aangenomen.”

‘Falend toezicht’

Engelen was de meest felle forumdeelnemer. “Als de vragen die vandaag worden gesteld tien jaar geleden waren beantwoord, hadden we de financiële crisis kunnen voorkomen. De politiek praat over vluchtelingen, over de staatsschuld en de bedragen waarmee banken uit publiek geld gered moeten worden. Dat is absoluut niet de juiste discussie, het gaat om een economie die wordt aangejaagd door schulden, op basis van wangedrag van bankiers, onder falend toezicht van DNB.”

Vinger aan de pols

Na een dag vol betogen, soms monetair, maatschappelijk of machteloos, blijft de vraag hangen of de verlangde verandering tot stand gaat komen. Is er wat veranderd sinds twee jaar geleden DNB zei dat ze de vinger aan de pols van de geldschepping houden, terwijl de patiënt op de IC thuishoort? Dagvoorzitter Van Houts geeft hoop: “We hebben de voorstelling Door de Bank Genomen ook gespeeld bij DNB, met directeur Knot en commissaris Rinnooy Kan in het publiek. We vroegen na afloop of het verhaal herkenbaar was en het antwoord luidde bevestigend. Toen vroegen we waarom burgers dit niet verteld wordt. Het was lang stil en toen werd gezegd dat het niet de bedoeling was mensen ongerust te maken. Maar ik kan u verzekeren: er is nu meer transparantie.”

=VjG-commentaar

In dit commentaar benoemen we vanuit Verhuis je Geld enkele mogelijkheden die de burger heeft om de politiek en de financiële sector signalen te blijven geven van de gewenste verandering:

  • het verbod op de term belastingparadijs roept de vraag op wie dit handhaaft, wat de sanctie is en waarom artikel 7 van de Grondwet terzijde wordt geschoven. Voor wie zich aan het verbod wil houden kan een alternatieve term handig zijn. Omdat het woord denkbeeldig wordt weggepiept, kan dat alternatief zijn: belastingpiep

    Wordt belastingpiep, het legale alternatief
    voor belastingparadijs?

  • voor burgers en politici geldt: volg altijd je eigen normen, waarden en doelen. Gebruik het gedrag van anderen dus niet als excuus
  • maak bewuste keuzes voor bedrijven die jouw klandizie waard zijn, niet alleen op het gebied van voedsel, vervoer of energie, maar ook bij financiële diensten
  • lees kritisch de media en geef uiting aan je mening in een commentaar en in je berichten op sociale media
  • zorg dat je geïnformeerd blijft over onderwerpen die je relevant vindt, via websites die je vertrouwt. Bij Verhuis je Geld blijven we natuurlijk aanspreekbaar op een zorgvuldige en relevante berichtgeving, evenals de verbonden pagina’s op Facebook en Twitter van Mijn Geld Telt
  • als je je zorgen maakt over de kwaliteit van lucht, water en voedsel, de humaniteit van de zorg of de stabiliteit van het financiële systeem, stem dan niet op een partij die om electorale reden een koppeling maakt tussen moslims, vluchtelingen en misdaad.
Cartoon geld als geld

Cartoon van beeldverslaggever Margreet de Heer.

Naschrift

 

Ook de collega’s van Follow the Money doen verslag van het symposium.

Advertenties

Dagboek biedt kijkje in keuken van bank

Dagboek foto -uitsnede

Hoe een collega wegens bezuiniging werd ontslagen en de dag erna weer langdurig werd ingehuurd … voor een veel hoger tarief. Deze en andere schrijnende anekdotes komen voor in Dagboek van een bankier, van ex-bankier Tony de Bree. Het bevat allerlei smeuïge verhalen vol verontrusting en verwondering.

Cultuurverandering

Toen De Bree een kamer had die zicht gaf op de parkeerplaats zag hij dat dat sommigen het niet zo nauw namen met de werktijden. Samen met een collega veinsde hij autonummers te noteren van degenen die vroegtijdig vertrokken. Het effect was dat sommige bestuurders direct terugreden en het kantoor weer binnengingen. De Bree noemt dit een kleine bijdrage aan de cultuurverandering die toen gaande was om meer op basis van vertrouwen samen te werken met collega’s en managers.

Tegenstrijdige adviezen

Ook beschrijft hij hoe duurbetaalde consultancybureaus heel ingewikkelde rapporten schreven. Voor de uitvoering van aanbevelingen leverde hetzelfde bureau interimkrachten, “Liefst in grote aantallen en voor langere periodes”. De Bree ontdekte dat een bepaald strategisch advies volkomen tegenstrijdig was aan een advies dat hetzelfde bureau een jaar eerder had gegeven.

Lange termijn

Omdat het bij de strategie altijd gaat om de langere termijn kan deze gang van zaken worden verklaard vanuit willekeur, stuurloosheid of een combinatie daarvan. En het is ook denkbaar dat een bureau aanbevelingen fabriceert die (veranderende) inzichten van de opdrachtgever ondersteunen, om de kans op herhalingsopdrachten te vergroten.

Authentieke verhalen

Het boek bevat prachtige verhalen die heel authentiek overkomen en een fascinerend kijkje geven in de keuken van het bankwezen. Twintig leuke cartoons voeden de beeldvorming van de lezer op non-verbale wijze. De vormgeving is met een welgekozen letter voor de tekst en functionele bekopping heel aangenaam.

Verantwoordelijkheid

Inhoudelijk is het boek heel eerlijk en sympathiek, tegelijk is er wel wat op aan te merken. Op een e-mail daarover aan De Bree zegt hij dat zijn doel was om een ooggetuigenverslag te geven. “Follow te Money kent de verhalen alleen van horen zeggen. Daarnaast wil ik aangeven dat de verantwoordelijkheid voor wat er misgaat niet ligt bij de bankiers, maar bij een systeem waarvan ook de politiek, accountants, consultants en journalisten deel uitmaken.”

Lessen voor iedereen

Die stelling wordt niet bepaald stevig onderbouwd en dat is erg jammer bij zo’n groot maatschappelijk vraagstuk. Alleen in een recensie van De Prooi neemt de auteur wat meer een helikoptervisie in. Wat je als lezer verwacht is dat een auteur benoemt wat al deze verhalen zeggen over de opstelling van banken, politiek, media en anderen. Met  de belangrijkste lessen voor iedereen.

In dialoog

Uit zijn blog, dat meer diepgang heeft, blijkt dat De Bree graag in dialoog wil met de samenleving. Als veelgevraagd spreker lukt hem dat, maar de leesbaarheid van het blog is beperkt, net als die van het boek. Daarmee laat hij opnieuw kansen liggen goodwill te creëren bij zijn lezers om gezamenlijk de bankwereld op andere gedachten te brengen. De wenselijkheid van veranderingen was al duidelijk, terwijl een concrete richting en bewijzen voor de haalbaarheid nodig zijn.

Verspreiding van de boodschap

Ook bevat het blog enkele tekortkomingen die verspreiding van de Dagboek van een bankier -omslagboodschap belemmeren. Om een link te plaatsen naar een interessant artikel op het blog (zoals Kantel de financiële sector in 7 stappen), moet het webadres van dat stuk gevonden worden. Dat gaat heel moeizaam. Verder ontbreekt een pagina over het boek in het menu van het blog. Hier de link voor een bestelling via Managementboek.

‘Hier maak je mee dat banken veranderen’

Maak kennis met de nieuwe redacteur: Rob Visser

Toetsenbord -uitsnede -3.jpgAl ruim een half jaar worden veel bijdragen aan Verhuis je geld! geschreven door Rob Visser. Nu Hanneke en ik de pensioengerechtigde leeftijd ruimschoots overschreden hebben, zijn we blij in hem een waardige opvolger gevonden te hebben. Via dit interview kunt u met hem kennismaken.

Waarom werk je mee aan Verhuis je geld?

“Wat mij fascineert is het vergroten van transparantie, zodat mensen meer bewuste beslissingen nemen die ook het verwachte resultaat geven. Bij Verhuis je geld! kan ik eraan meewerken dat de transparantie van banken wordt vergroot. De poll die nu loopt wijst ook uit dat onze doelgroep dit belangrijk vindt.”

Wat is je achtergrond?

“Na mijn afstuderen aan de Heao in 1979 kwam ik terecht in de journalistiek. Nu bedrijf ik communicatie met journalistieke principes, gestoeld op leesbaarheid, duidelijkheid en geloofwaardigheid. Niet alleen de opdrachtgever is mijn klant, ook de lezer. Diens belangen zijn voor mij minstens gelijkwaardig aan die van andere betrokkenen (zoals opdrachtgever en geïnterviewde), zodat iedereen een faire behandeling krijgt. De tekst moet geen loze beloftes bevatten die alleen maar in het voordeel van de opdrachtgever zijn.”

Waar ga je op mikken en hoe pak je dat aan?

“Goed luisteren naar wat onze doelgroep nodig heeft, dat staat ook centraal in de genoemde poll. Het kan zijn dat de formule meer eigentijds wordt, een aparte peiling daarnaar wordt nu ontwikkeld. 
Laten we niet de illusie hebben dat we de wereld veranderen met deze website, waar het om gaat is besef creëren bij bankklanten dat ze niet alleen staan en dat ze kunnen kiezen voor een betere bank. Als daardoor de markt ook maar heel licht verschuift, zullen gevestigde banken zich realiseren dat er een situatie kan ontstaan als bij David en Goliath. Daaruit zullen ze gaandeweg consequenties trekken.”

Voor wie is het interessant om zich aan te sluiten bij Verhuis je geld!?

“Iedereen die bewust kiest voor een bank voor het onderbrengen van de betaalrekening. Misschien hebben we in de toekomst een wat meer uitgebreide formule met sociale media, zodat we ook meer in dialoog komen met andere (ideële) initiatieven rond dit onderwerp. Dit kan betekenen dat ons bestaan meer steun en bekendheid krijgt dan op dit moment. 
In elk geval zullen we wekelijks minstens één eigen bericht blijven maken. Dus wie op de hoogte wil blijven is hoe dan ook bij deze website aan het goede adres.

Deze site is trouwens ook interessant voor iedereen die wil meemaken dat banken er niet aan ontkomen om een meer verantwoorde functie in de samenleving te vervullen. Als ze werkelijk vinden dat marktdenken hoogtij viert, dan zou het heel raar zijn als ze de signalen uit de markt blijven ontkennen. Ook de publieke opinie vraagt daarom. De hele samenleving gaat een verschuiving meemaken en bij ons zit je op de eerste rij.”

Wat vraag je van de lezer?

“Dat ze hun aandacht blijven geven en graag ook hun mening. Alle reacties zijn welkom. Het delen van berichten wordt eveneens gewaardeerd, we zullen dat vanuit de redactie in de toekomst zelf ook meer doen. Daarnaast staan we open voor ideeën over onderwerpen die we kunnen behandelen. Bijvoorbeeld: wat heeft invloed op je overstap naar een andere bank en hoe is het gegaan? Wat weerhoudt je en wat heeft geholpen? Hoe is het bevallen bij de nieuwe bank? De redactie is te bereiken via de contactpagina.”

Rob Visser -uitsnede

Rob Visser: “David en Goliath.”

 

Politieke partijen voor overgrote deel vaag over banken, bonussen en aanpak kredietcrisis

Persbericht Verhuis je geld! 17 augustus 2012
Vergelijking partijprogramma’s over aanpak kredietcrisis voor a.s.
 Tweede Kamer verkiezingen

De kredietcrisis duurt nu zo’n vijf jaar en heeft wereldwijd enorme impact: economische teruggang, meer werklozen, meer armoede, meer honger en… meer rijken. Banken en andere financiële instellingen hebben een cruciale rol gespeeld in het ontstaan daarvan, maar hebben hun werkwijze nauwelijks veranderd. Ze verhandelen nog steeds speculatieve producten, manipuleren rentetarieven, verhogen salarissen en bonussen. Business as usual!

Men zou verwachten dat alle politieke partijen daarom degelijke, uitgewerkte maatregelen en voorstellen presenteren. Het tegendeel blijkt waar, op een aantal uitzonderingen na. 
Dit is uiterst bevreemdend, want de overgrote deel van de Nederlandse bevolking is woedend over de rol van banken, toezichthoudende instanties, rating agencies enz. Opinieonderzoek wijst dat keer op keer uit.

Om kiezers in de gelegenheid te stellen snel te beoordelen wat elke partij voorstelt op dit gebied, is door Verhuis je geld! een vergelijking gemaakt van de elf grootste politieke partijen die aan de komende verkiezingen meedoen.
De conclusies (1) van die vergelijking zijn:

  • Slechts vier partijen hebben een enigszins uitgewerkt plan om de crisis en de bankensector aan te pakken. Dit zijn SP, GL, PvdA en D66 (in willekeurige volgorde).
  • VVD, CU en PvvD scoren matig tot slecht en hebben slechts op enkele punten voorstellen.
  • De kroon wordt gespannen door het CDA, dat op geen enkel van de onderzochte punten een helder standpunt heeft. Ook PVV, SGP en 50Plus hebben nauwelijks ter zake doende en concrete voorstellen.

(1) Bovenstaande conclusies (en het onderstaande rapport) zijn op 24-8-2012 aangepast, omdat GL een uitgebreider standpunt heeft, dan hier aanvankelijk werd vermeld.

Vergelijking partijprogramma’s kredietcrisis en banken 24-8-2012