VjG-opinie: Pensioen, een groter schandaal?

‘Het is maar hoe je het wilt framen’ zegt de voorzitter van een onderzoeksinstituut voor pensioenen op een vraag van interviewer Cees Grimbergen. Bij iedere journalist gaan alarmlampen knipperen bij zo’n versluierend antwoord. Hoe staat het met de transparantie en de bereidheid daartoe? En … zijn de misstanden bij pensioenen misschien groter dan bij banken?Hoogleraar pensioeninstituut

Openheid ontweken

Het is een kort fragment uit een onthutsende aflevering van de serie Zwarte Zwanen van omroep Max. Tegelijk een veelzeggend fragment, want behalve over de transparantie roept een dergelijk antwoord ook twijfels op over de professionaliteit waarmee de pers wordt behandeld. Geen enkele journalist mag genoegen nemen met zo’n antwoord. Bovendien leert de ervaring dat wie openheid ontwijkt, vaak geneigd is met enige overmoed het eigenbelang te kunnen nastreven, al dan niet op grote schaal. En dat loopt geheid een keer fout: de betrokkenen gaan over de schreef en lopen tegen de lamp.

Wie is eigenaar?

De serie Zwarte Zwanen gaat over misstanden in de pensioenwereld. Eerdere afleveringen gingen over onbestrafte fraude, vriendjespolitiek, torenhoge verdiensten, extreem ingewikkelde regels en bizar jargon, allemaal rond het geld van kwetsbare mensen die geen keus hadden waar hun pensioengeld is ondergebracht. Van deze ‘pensioendeelnemers’ zit 1350 miljard euro in Nederlandse pensioenfondsen, maar de laatste noemen zich ‘juridisch eigenaar’.

Verbijstering, woede en bezorgdheid

Verder toont deze aflevering het bekende patroon. Bestuurders van financiële instellingen die zich verrijken, die hun belangen naar hartenlust verstrengelen en die elkaar lof toezwaaien. Gedupeerden die zich argeloos in de materie verdiepen, vragen gaan stellen en door de antwoorden (dan wel het gebrek daaraan) steeds dieper gaan graven, waarbij verbijstering, woede en bezorgdheid elkaar afwisselen.

Het echte schandaal?

VjG zet de indicaties dat de schandalen bij de pensioenfondsen groter zijn dan die bij banken even op een rij:

Pensioen - Riet Zaal

Pensioendeelnemer Riet Zaal kreeg toen ze haar recht haalde eerst een korting van € 450 op het pensioen, toen alsnog een storting van € 43.000, onder voorwaarde van geheimhouding.

  • pensioenen zijn eigenlijk altijd ingewikkeld, in tegenstelling tot sommige producten van banken. Dit belemmert de transparantie, dus de kansen voor wie geen expert is om te verifiëren of alles goed zit en recht te halen
  • pensioenen staan veel minder ter discussie, iedereen denkt dat het wel goed geregeld zal zijn in Nederland
  • pensioenen gaan over de toekomst, er is dus een gebrek aan urgentie en aan duidelijkheid hoeveel je terugkrijgt van het ingelegde geld
  • er is geen concurrentie tussen pensioenfondsen, ze zijn gebonden aan de bedrijfstak van de arbeidsovereenkomst. De ervaring leert dat monopolies leiden tot uitwassen
  • door al deze factoren is de kans groot dat regulering en toezicht bij pensioenen minder stringent zijn dan bij de bankensector, terwijl het juist intensiever zou moeten.

Pensioendebat

Omroep Max besteedt maandag om 2025 op NPO2 opnieuw aandacht aan dit onderwerp met het Nationaal Pensioendebat.

Als bezoekers van de website Verhuis je Geld reageren op dit bericht komen we bij een latere gelegenheid terug op het onderwerp pensioen.

 

Advertenties

Bitcoin als breekijzer?

Even moeizaam als vriendelijk dringt Verhuis je Geld aan bij banken op het belang van transparantie en respect voor klanten. Op de achtergrond is een ontwikkeling gaande die schijnbaar veel rigoureuzer en effectiever is: de opkomst van crypto currency. Wat is het verschil met bitcoin en blockchain?

Bitcoin3 -uitsnedeVrij van bancaire bemoeienis

Betalen in crypto currency staat in de belangstelling omdat het voordelig is, snel en vrij van bancaire bemoeienis. Zelfs de overheid en de toezichthouders hebben er geen invloed op. Het ontbreken van officiële regulering kan ook een nadeel zijn. De transactiekosten zijn laag en vaste tarieven ontbreken, aankoopfraude is onmogelijk en er zijn geen leveringsvoorwaarden die allerlei beperkingen opleggen.

Beleggingen

Bitcoin (hier een uitleg in tekst en video’s) is behoorlijk gestegen in waarde, dus een gewild object voor beleggingen. Voor wie dat wil kan het saldo ook worden omgezet in dollars of euro’s. Ook de Gulden Coin doet het goed.

Assertiviteit van klanten

De toenemende populariteit van bitcoin doet denken aan de opkomst van internet, twee decennia geleden, Toen gingen individuen zonder afhankelijk te zijn van officiële media massaal informatie uitwisselen. En ook toen werd niet voorzien hoe sterk de consequenties zouden zijn, bijvoorbeeld voor de marketing van bedrijven en de assertiviteit van hun klanten.

Zekerheid bij financiële transactie

Ook het aantal plekken waar je met bitcoin terecht kunt groeit. Website Bitcoinspot geeft een overzicht van de Nederlandse bedrijven die bitcoin als betaling accepteren. Website De Ondernemer beschrijft hoe het systeem blockchain de betrokkenen bij een financiële transactie veel zekerheid geeft. VjG ging eerder op zoek naar de bedenker van de bitcoin.

Gulden Coin

Bitcoin is de bekendste vorm van crypto currency, wat betekent dat een betaling digitaal plaatsvindt en versleuteld wordt verzonden.  Andere valuta in deze categorie worden op een rij gezet door de website Bright (onderdeel van RTL Z) zoals Ethereum, Stratis, Ripple en Monero.

Huifkar beteugelt ruimteschip ... of omgekeerd

 

Volgens de maker van deze cartoon proberen de financiële instituten vanuit een huifkar de bitcoin van ruimteschip Enterprise aan banden te leggen.

Banken maken het weer bont

Met de nieuwe maandelijkse frequentie, is het weer tijd voor een serie korte berichten op Verhuis je Geld. Wilt u vaker op de hoogte worden gehouden, volg dan de aan VjG gelieerde pagina’s op Facebook en Twitter van Mijn Geld Telt.

Bont oog -uitsnede

CETA en TTIP ‘niet controversieel’

De Tweede Kamer heeft besloten dat handelsverdragen CETA en TTIP niet tot de controversiële onderwerpen behoren. Dat schrijft journalist Mitchell van de Klundert bij Follow the Money. Dit betekent dat het demissionaire kabinet bevoegd is beslissingen te nemen en verplichtingen aan te gaan.

Wat is waardegedreven bankieren?

De Global Alliance for Banking on Values schetst in woord en beeld de betekenis van waardegedreven bankieren. Naast financiële factoren, worden ook ecologische, sociale en ethische parameters gebruikt als stuurinformatie voor het beleid.

Nieuwe campagne ASN Bank

Een jachtige eendagsvlieg is te gast bij een verstandige Pauw, in de nieuwe campagne van ASN Bank. Hij draagt een horloge aan elke poot ‘om geen seconde te missen’, waarbij de langere termijn hem ontgaat.

Verbod tot oplichting

“Volgens de sharia mag je klanten niet oplichten. Dat toont aan hoe groot het cultuurverschil is tussen onze wereld en die van de moslims.” Aldus cabaretier Pieter Derks in de voorstelling Zo goed als nieuw (online te zien tot en met 10 mei 2017).

Inclusieve economie

In de artikelserie GoedGeld inventariseert de website Laat Bloeien de mogelijkheden van een inclusieve, toekomstbestendige economie.

Meer formele maatregelen AFM

Het voornemen van de AFM tot verscherpt toezicht leidt tot een verdubbeling van het aantal ‘formele maatregelen’. Dat meldt website van Assurantie Magazine. Tot deze maatregelen behoren boetes en aanwijzingen, zo stelt de AFM op de eigen website.

Vergissing in voordeel van de bank

Banken maken het weer bont. Tv-progamma Radar belicht dat banken bij het bereSorry -uitsnedekenen van boetes fouten maken die ‘toevallig’ altijd in het nadeel zijn van de klant.

Stappen naar transparantie Britse financiële sector

De Britse concurrentiewaakhond CMA wil dat bankiers harder werken voor het binnenhalen en behouden van klanten. De organisatie zegt dat er definitieve stappen gezet moeten worden voor het transparant maken van de financiële markt, zodat klanten de alternatieven kunnen vergelijken.

bristol-pound-uitsnede

Betrouwbare informatie

Dit moet Britse bankklanten jaarlijks gemiddeld 92 pond (zo’n 107 euro) uitsparen. Daarnaast wil de CMA dat banken openbare en betrouwbare informatie geven over de kwaliteit van hun dienstverlening, variërend van roodstand en tariefverhoging tot de sluiting van een plaatselijk filiaal.

Dienstverlening en beleid

In een rapport van zevenhonderd pagina’s vertelt CMA.hoe de transparantie moet worden uitgewerkt. Dit doorwrochte document kan niet verhullen dat het puur gaat om de dienstverlening en niet om de transparantie van het beleid, bijvoorbeeld op het gebied van milieu, perverse beloningsprikkels of investeringen in wapenhandel. Toevallig heeft de organisatie Open Democracy daarvoor een oplossing.

Monetaire stabiliteit

In een document dat met 1700 woorden (drie pagina’s) zwaar onderdoet voor de 700 pagina’s waterdruppel-transparantie-uitsnedevan de CMA, pleit Open Democracy voor onder meer blockchain, het via crowdsourcing in kaart brengen van informatie over handelspartners. Ook een basisinkomen, introductie van nieuwe munteenheden (zoals het Bristol pond, foto boven) en maatregelen voor het creëren van monetaire stabiliteit maken deel uit van de voorstellen van Open democracy.

Praktisch transparant

Een tekst op drie pagina’s is natuurlijk ook in praktische zin transparanter dan een tekst van zevenhonderd pagina’s.

De Blije B (géén bank): ’93 miljard verspild aan rente’

“In Nederland financieren we de staatsschuld door verkoop van staatsobligaties op de dure en grillige anonieme internationale kapitaalmarkt. Sinds 1970 hadden wij op onze staatsschuld 93 miljard euro aan rentekosten kunnen besparen.” Dat zegt organisatie De Blije B (geen bank), die een coöperatieve bank in oprichting heeft.

blije-b-de-kernwaardenOmdat de organisatie volgens toezichthouder DNB niet als bank mag worden beschouwd, zet de redactie van Verhuis je Geld dit er expliciet bij: De Blije B (geen bank). Dit kan worden beschouwd als uiting van burgerlijke (on)gehoorzaamheid of als plaagstootje richting DNB. In elk geval wordt de associatie met een bank alvast gelegd.

Bankvergunning

De B staat nu voor Beweging. Wanneer het ledenaantal is gestegen tot boven de 100.000 zal officieel een bankvergunning worden aangevraagd, zegt de organisatie op de website (op een andere webpagina wordt een aantal van 60.000 genoemd).

Waardevaste munt

De Blije B streeft naar introductie van de munt URA, gebaseerd op uren en arbeid. Door het waardevaste karakter van deze begrippen (er kan niet mee gespeculeerd worden), is de munt stabiel. “Alle investeringen onder de URA worden in de reële economie geplaatst en geven financieel, ecologisch, emotioneel en sociaal rendement. Deze investeringen zijn dienstbaar aan de mens die ze altijd blijft gebruiken.”

Schade van rente

De organisatie is tegenstander van rente. “Hierdoor wordt geld aan de samenleving onttrokken, met als gevolg tekorten en crises. Om deze te bestrijden wordt extra geld uit het niets in omloop gebracht met als gevolg nieuwe schulden. Deze schulden dragen ook weer rente in zich mee. Al honderden jaren wordt schuld op schuld en rente op rente gestapeld. 80% van de mensen betaalt rente, 10% is neutraal en 10% ontvangt. Het systeem gaat ten koste van vele mensen, onze aarde, haar bodemschatten en het milieu.”

Meedoenblije-b-de-mensen

Wie wil meedoen aan het scheppen naar een integer financieel systeem op basis van deze uitgangspunten kan zich aansluiten bij De Blije B (nog geen bank).

Boek over voorstelling De Verleiders

george-van-houts-uitsnede
Van wie is eigenlijk het geld op je betaalrekening? En wie beslist over de geldhoeveelheid? Het zijn vragen die toneelgroep De Verleiders tijdens voorstellingen van Door de Bank Genomen voorlegde aan het publiek. Dat vertoonde tekenen van verbazing bij de antwoorden, zo beschrijft acteur George van Houts in een boek dat onlangs uitkwam.

Redding van banken

Het boek begint met de geschiedenis van geld. Zo wordt beschreven hoe de koning van Engeland werd gered door banken die zijn oorlog konden financieren. Ze bedongen daarbij een machtspositie. Vandaag de dag is het omgekeerd: banken worden gered door de overheid. Al staat daar weinig tegenover en gebeurt het met geld dat ook weer van banken wordt geleend, tegen een commercieel tarief.

Geld is machtsmiddel

Vandaag de dag is schuld meer dan ooit een machtsmiddel. Burgers voelen zich gedwongen voor hun sociale status om bezittingen aan te schaffen en daarvoor leningen aan te gaan. Ze raken daarmee in een afhankelijke positie. Machthebbers hoeven geen geweld meer te gebruiken of ermee te dreigen, ze zijn door hun vordering onkwetsbaar geworden, in de ogen van ‘horigen’.

Geldschepping in publieke handen

dijsselbloem-2-uitsnedeMede onder invloed van de publieke opinie zijn kleine verbeteringen zichtbaar. Zo vergeleek een bankier De verleiders enkele jaren geleden met Jacobse en Van Es, twee karikaturale types van Van Kooten en De Bie. “Dat gebeurt nu niet meer”, zo verzekerde Van Houts de aanwezigen tijdens de presentatie van zijn boek. “Minister Dijsselbloem staat zelfs welwillend tegenover het idee om geldschepping in publieke handen te brengen. Al kan dat ook met de naderende verkiezingen te maken hebben.”

Macht en mysterie

Over politici bevat het boek een interessante uitspraak. “Ze zijn niet kwaadwillend. Het is erger: ze zijn onwetend.” Of kunnen ze de ernst van de praktijken die we als samenleving gaandeweg ontdekken moeilijk bevatten? Van de onvoorstelbaar brutale en kortzichtige machtswellust, zoals die blijkt uit de scène over Bijzonder beheer, waarover we op deze website al eerder berichtten. Tot en met de supergeheime BIS, Bank for International Settlements. Een instituut dat machtig en mysterieus is, TTIP in het kwadraat.

Ratio en emotie

Met dit boek levert Van Houts een zinvolle bijdrage aan de maatschappelijke discussie. Hij kraakt harde politieke en economische noten. Naast rationele informatie, komt ook de emotionele kant aan bod met beeldspraak, dialoog en oprechte verontwaardiging. Beide hersenhelften worden bediend, wat een voorwaarde is voor bewustwording en gedragsverandering. Als een onderwerp zo belangrijk is en de inhoud aansprekend en oprecht, dan is kritiek geven geen dankbare taak. Toch is dat de rol van een recensent, dus doe ik dat.

Geweld als uitlaatklep

In de eerste plaats stuit ik op de uitlating de kinkers uit de straten, terwijl enkele regels verder wordt gezegd dat er niet gepleit wordt voor geweld. Ik denk dat dreigen met geweld ook een vorm van geweld is. Natuurlijk kan geweld een uitlaatklep zijn voor de brede woede in de samenleving, het is ook begrijpelijk en authentiek.

Sympathie van het publiek

Tegelijk is geweld vooral een uiting van machteloosheid en daarmee maak je niet bepaald indruk op degenen die aan het roer staan. Daarnaast verlies je de sympathie van de twijfelaars in het publiek en je geeft de machthebbers een reden om te zeggen dat je door emoties wordt gedreven, dat je onredelijk bent. Bovendien geef je ze aanleiding om hard in te grijpen.

Geld en lobby

Daarnaast lijkt het erop dat de auteur heil ziet in beleid, in maatregelen die tot verbetering leiden. Maar er zijn nog veel meer sectoren waar met geld en lobby de politieke besluitvorming onevenredig zwaar onder druk wordt gezet. In de landbouw- en voedselindustrie worden stoffen gebruik die giftig en verslavend zijn, zoals suiker. De farmaceutische sector is doordrenkt van corruptie. Het onderwijs, waar een wereld te winnen is, loopt vast op een verstikkende cultuur. De bestrijding van criminaliteit is door de sterke hiërarchie verworden tot een blundermachine. De traditionele nieuwsmedia verliezen geloofwaardigheid, maar blijven vasthouden aan oude trucjes. En er zijn nog meer voorbeelden.

Uitroeien

De crisis speelt zich af op een dieper niveau en de gevolgen zijn breder dan de financiële wereld. Overal zijn dezelfde motieven en gedragingen te zien: ethische afwegingen en gezamenlijke belangen worden opzij gezet door een kleine elite die gefixeerd is op geld.  En passant zijn ze bezig met de systematische vernietiging van plantensoorten, diersoorten en hun leefgebieden. Omdat ze met dat geld op den duur geen drinkbaar water en geen schone lucht kunnen kopen, zijn ze dus bezig ook zichzelf uit te roeien. Hun kinderen zullen het evenmin overleven.

Ecologisch, sociaal en economisch

De oplossing ligt niet in een procentje zus, een verbod hier en een verplichting daar. Het gaat om fundamentele herbezinning op de rol die we als mensheid spelen in de leefomgeving: ecologisch, sociaal en economisch. Inzichten om onze instincten de goede kant op te sturen zijn te vinden bij etholoog Frans de Waal en de onlangs overleden hoogleraar bedrijfskunde Mauk Mulder. Zie ook een eerder bericht op deze website naar aanleiding van een artikel in De Correspondent en een blog van Ad Broere.

Bestelgegevensomslag-boek

Het boek Door de Bank Genomen is uitgekomen bij Uitgeverij Q en onder meer te bestellen bij Managementboek. Daarnaast is de toneelvoorstelling ook verfilmd. De volgende voorstelling van De Verleiders loopt vanaf begin oktober en heet Slikken en stikken.

Open banking krijgt standaard

Tweet negatieve rente

Banken hebben net als artsen veel vertrouwelijke gegevens onder hun hoede. Tegelijk hebben banken een publieke functie: hun belangen en die van hun cliënten zitten in een context van maatschappelijke processen waarin ook publieke belangen spelen. Daardoor is behoefte ontstaan aan meer openheid, zodat deze belangen zorgvuldig en gezamenlijk kunnen worden behartigd.

Software

Open banking is een opkomend begrip in de bankwereld. Uitgangspunt is volgens Wikipedia dat er openheid is rond de bouwstenen van de door een bank gebruikte software evenals voor de gebruikte data. Daarnaast gebeurt de ontwikkeling van de software in het kader van open source.

Vergelijking

Open banking standard

Volgens het Londense Open Data Institute zorgt open banking voor meer transparantie, concurrentie, efficiency en innovatie in de financiële sector. Het instituut ontwikkelt hiervoor een standaard omdat op die manier de verkregen informatie goed kan worden vergeleken en geïnterpreteerd. Een van de financiële instellingen die zich hiervoor inzet is Starling Bank.

VjG-kort: