VjG-reportage: Als vissen die water ontdekken

Congres Ons Geld zet stappen vooruit in bewustzijn

De hervorming van het geldstelsel kristalliseert zich langzaam maar zeker uit. Moedeloosheid lag op de loer in de uitverkochte Stadsschouwburg in Utrecht waar Ons Geld afgelopen zaterdag een congres had onder het motto GELD ZAT. Frustratie en berusting over de macht om belangen door te drukken en de onmacht om fouten te erkennen Misschien is het logisch dat toezichthouders reageren als konijntjes op een koplamp, want … “Iedereen zoomt in, niemand zoomt uit.”

Publiek -uitsnede2Kroonlid

De uitspraak over inzoomen komt van Freek de Jonge die in de voorstelling De Stemming 3 in een denkbeeldige Trêveszaal het politieke toneel betrad. Zo vertelt spreker Klaas van Egmond, hoogleraar in Utrecht en voormalig kroonlid van de SER. Met een verzameling slides schetst hij hoe het allemaal zo ver heeft kunnen komen.

Irrationele overwegingen

“Veel menselijke beslissingen worden uit irrationele overwegingen genomen,” volgens Van Egmond. “Niet zelden worden daarbij doel en middelen omgedraaid. Macht is een doel op zich geworden, dat zien we binnen de kerk, de politiek en de bankwereld. Abraham Lincoln slaagde erin de slavernij af te schaffen, hij wilde zelfs verder gaan. Hij vond dat geldschepping in publieke handen moest komen omdat dan de macht beter verdeeld werd en het sturend vermogen van de overheid vergroot. Niet lang daarna werd hij vermoord.”

Als je inzoomt neemt het overzicht af.

Verelendung en verleiding

Vertegenwoordigers van Milieudefensie en Oxfam Novib vertellen waartoe dat kan leiden. In de derde wereld worden boeren van het land gejaagd dat hun familie eeuwenlang bezat, omdat multinationals er palmplantages willen aanleggen. “Geldbezitters zijn gewend hun machtspositie ongebreideld te vergroten via erfopvolging, monopolies of het ontnemen van macht aan anderen.” Terwijl Marx dacht dat die laatste ten prooi zouden vallen aan verelendung en een revolutie zouden afdwingen, ontstaan er initiatieven die de burger verleiden tot nieuwe ideeën. Zoals de stichting Ons Geld die met beargumenteerde alternatieven naar verandering streeft.

Factor 10 fout

Een van die oplossingen die het financiële systeem meer stabiliteit en transparantie zou geven is de komst van een depositobank (zie ons eerdere artikel daarover). De gevestigde machten in de financiële wereld zetten daartegen hun hakken in het zand, zoals blijkt uit een korte video die wordt vertoond. Daarin zegt Rabo-topman Wiebe Draijer dat een depositobank geen rendement kan halen. Maar zijn berekening zit er een factor tien naast, zo vertelt spreker Arnoud Boot de aanwezigen bij GELD ZAT. “Wij zouden zeggen dat het argument dan wegvalt, maar bankiers liggen niet wakker van zo’n verschil.” Het is een van de momenten waarop de zaal uitbarst in applaus.

Biljet op zwarte vloer -uitsnede

Het geld ligt vandaag niet op straat, maar op de foyervloer van de Stadsschouwburg.

Meer views

Vanouds beheersen gevestigde machten de media, maar ook dat is aan het verschuiven. Hoogleraar Wim Boonstra werkte mee aan een publicatie in het FD waarin het burgerinitiatief van Ons Geld om geldschepping in publieke handen te brengen werd afgemaakt. Een reactie van acteur George Houts werd niet geplaatst waarop hij een video maakte die meer views kreeg dan het eerdere artikel.

Verdachtmakingen

Collega Pierre Bokma, die meewerkte aan de voorstelling Door de bank genomen, werd door de Volkskrant geïnterviewd over zijn steun aan het burgerinitiatief. De publicatie die erop volgde bevatte geen letter over het besproken onderwerp, maar alleen verdachtmakingen over het privéleven van Bokma. Wie hoort dat het zo is gegaan weet dat de krant daarmee zichzelf geen dienst heeft bewezen. Er is lof voor het goedbekeken tv-programma Radar TV, dat enkele keren de misstanden in het geldsysteem op een serieuze manier belichtte.

Liefdesverdriet

Voor Martijn Jeroen van der Linden, Viswetenschapper en bestuurslid van Ons Geld, draait het om bewustwording. “Ik voelde liefdesverdriet toen ik ontdekte hoezeer het geldsysteem faalt. Het is net als water voor een vis, zo vanzelfsprekend dat je het niet ziet.”

Utrechtse Euro

Tijdens de discussie blijkt dat er niet alleen GELD ZAT is,

wees de veranderingmaar ook oplossingen. Allerlei vragenstellers zijn het erover eens dat één oplossing centraal moet staan, terwijl ze over de inhoud van die oplossing van mening verschillen. Oproepen met webadressen gaan kriskras door de zaal. Met ontwapenende nuchterheid bundelt discussieleider Frederique de Jong de diversiteit van de intenties. Deze is ergens hoopgevend en varieert van lokale geldsystemen als de Utrechtse Euro tot een conferentie met de machtigste kapitaalbezitters en de uitspraak die aan Gandhi wordt toegeschreven: wees de verandering die je wilt zien.

Een ons geld

Een andere uitspraak van Gandhi zegt dat er genoeg is voor ieders behoefte en niet genoeg voor de hebzucht van enkelen. Als er een basisinkomen bestond, dan kreeg iedereen een ons geld. En zoals dat gaat bij het kopen van kaas: het mag iets meer zijn, maar graaigedrag is nergens voor nodig. Als je voelt dat je genoeg hebt, dan kun je zwemmen in het geld, als een vis in het water. Zo zie je maar: geld zat, terwijl we altijd dachten dat het op de bank moet staan. Er zijn alleen wat bankiers die die een paar jaar moeten zitten. En dan natuurlijk niet op een bank of een dure fauteuil, maar op een brits. Zoals deze Britse bankier.

Cees Grimbergen -uitsnede

Cees Grimbergen van het Nationaal Pensioendebat, dit keer niet voor een camera, maar achter in de zaal. Zie het eerdere VjG-artikel over zijn initiatief.

Advertenties

Uw mening over het pensioenschandaal

Zijn schandalen in de pensioensector misschien groter dan bij banken? Onder het artikel over deze vraag dat vorige week verscheen staat een peiling. Deze was in de eerste dagen niet zichtbaar. Omdat uw mening telt verzoeken wij abonnees deze alsnog in te vullen.

Pensioen Hoogleraar pensioeninstituut

VjG-opinie: Pensioen, een groter schandaal?

‘Het is maar hoe je het wilt framen’ zegt de voorzitter van een onderzoeksinstituut voor pensioenen op een vraag van interviewer Cees Grimbergen. Bij iedere journalist gaan alarmlampen knipperen bij zo’n versluierend antwoord. Hoe staat het met de transparantie en de bereidheid daartoe? En … zijn de misstanden bij pensioenen misschien groter dan bij banken?Hoogleraar pensioeninstituut

Openheid ontweken

Het is een kort fragment uit een onthutsende aflevering van de serie Zwarte Zwanen van omroep Max. Tegelijk een veelzeggend fragment, want behalve over de transparantie roept een dergelijk antwoord ook twijfels op over de professionaliteit waarmee de pers wordt behandeld. Geen enkele journalist mag genoegen nemen met zo’n antwoord. Bovendien leert de ervaring dat wie openheid ontwijkt, vaak geneigd is met enige overmoed het eigenbelang te kunnen nastreven, al dan niet op grote schaal. En dat loopt geheid een keer fout: de betrokkenen gaan over de schreef en lopen tegen de lamp.

Wie is eigenaar?

De serie Zwarte Zwanen gaat over misstanden in de pensioenwereld. Eerdere afleveringen gingen over onbestrafte fraude, vriendjespolitiek, torenhoge verdiensten, extreem ingewikkelde regels en bizar jargon, allemaal rond het geld van kwetsbare mensen die geen keus hadden waar hun pensioengeld is ondergebracht. Van deze ‘pensioendeelnemers’ zit 1350 miljard euro in Nederlandse pensioenfondsen, maar de laatste noemen zich ‘juridisch eigenaar’.

Verbijstering, woede en bezorgdheid

Verder toont deze aflevering het bekende patroon. Bestuurders van financiële instellingen die zich verrijken, die hun belangen naar hartenlust verstrengelen en die elkaar lof toezwaaien. Gedupeerden die zich argeloos in de materie verdiepen, vragen gaan stellen en door de antwoorden (dan wel het gebrek daaraan) steeds dieper gaan graven, waarbij verbijstering, woede en bezorgdheid elkaar afwisselen.

Het echte schandaal?

VjG zet de indicaties dat de schandalen bij de pensioenfondsen groter zijn dan die bij banken even op een rij:

Pensioen - Riet Zaal

Pensioendeelnemer Riet Zaal kreeg toen ze haar recht haalde eerst een korting van € 450 op het pensioen, toen alsnog een storting van € 43.000, onder voorwaarde van geheimhouding.

  • pensioenen zijn eigenlijk altijd ingewikkeld, in tegenstelling tot sommige producten van banken. Dit belemmert de transparantie, dus de kansen voor wie geen expert is om te verifiëren of alles goed zit en recht te halen
  • pensioenen staan veel minder ter discussie, iedereen denkt dat het wel goed geregeld zal zijn in Nederland
  • pensioenen gaan over de toekomst, er is dus een gebrek aan urgentie en aan duidelijkheid hoeveel je terugkrijgt van het ingelegde geld
  • er is geen concurrentie tussen pensioenfondsen, ze zijn gebonden aan de bedrijfstak van de arbeidsovereenkomst. De ervaring leert dat monopolies leiden tot uitwassen
  • door al deze factoren is de kans groot dat regulering en toezicht bij pensioenen minder stringent zijn dan bij de bankensector, terwijl het juist intensiever zou moeten.

Pensioendebat

Omroep Max besteedt maandag om 2025 op NPO2 opnieuw aandacht aan dit onderwerp met het Nationaal Pensioendebat.

Als bezoekers van de website Verhuis je Geld reageren op dit bericht komen we bij een latere gelegenheid terug op het onderwerp pensioen.

 

VjG-actueel: Is het NU genoeg geweest?

Na jaren van langzame neergang, zijn de bezoekcijfers van Verhuis je Geld plotseling verveelvoudigd. Gezien de zoektermen die we in de statistieken terugvinden denken veel bezoekers aan een overstap.

Statistieken 2018 0313 -uitsnede

De ontwikkeling in de bezoekcijfers van 23 februari tot halverwege 13 maart 2018.

Belangstelling voor Triodos en ASN

Hierbij zijn Triodos Bank en ASN Bank als vanouds de favoriete alternatieven. Media als Trouw en Het Parool zien dezelfde ontwikkeling, die wordt toegeschreven aan de salarisverdubbeling van ING-topman Ralph Hamers.

Salaris Hamers was de druppel

“Als de bank dan zo ontzettend goed rendeert en zo fantastisch in de eredivisie meespeelt, dan kan je beter rente uitkeren aan je al klanten in plaats van die ene meneer aan de top nog eens extra te spekken”, zegt ING-klant Leeuw Af op het webforum van ING. Na 55 jaar bankieren bij ING zegt hij nu op. Het lijkt erop dat de discussie vele honderden soortgelijke reacties telt voor wie het salaris van Hamers ‘de druppel’ is.

Wat doet u?

Wat doet u als lezer van Verhuis je Geld? Wacht u nog met een overstap of is definitief duidelijk dat grootbanken het verdienen om in te storten als het kasteel van een tiran?

Cartoon Argus in Metro over salaris Hamers ING

Deze cartoon in Metro vat kernachtig samen waar de prioriteiten van ING rond het salarisvoorstel liggen.

 

Niet bang voor de bank

Ondernemers in zwaar weer worden heen en weer geslingerd tussen angst om bij de bank uit de gratie te raken, woede en onmacht. Een assertieve houding met oog voor eigen verantwoordelijkheid is de beste opstelling, zo blijkt uit het boek Bankripped – de slagers van de bank, van Theo Terdu. Is het advies ook bruikbaar voor particulieren en de relatie met hun bank?

Theo Terdu -uitsnede-2Persoonlijk leed

Terdu is onder meer bekend van optredens bij het tv-programma Business Class van Harry Mens. Hij noemt zichzelf troubleshooter voor ondernemers, daarbij gaat het onder meer om inzichten waardoor de relatie met de bank weer op de rails komt. Zijn ervaring begon eind jaren 80 toen het bedrijf van zijn vader in een crisis raakte, met als gevolg langdurige reddingspogingen en veel persoonlijk leed.

Grote bek

Banken zijn bij een crisis geneigd zich te verschuilen achter juridische procedures en met onvoldoende interesse voor het verhaal van de ondernemer hun zekerheden op te eisen. Ondernemers hebben de gewoonte zich zand in de ogen te laten strooien door accountants die een veel te optimistische begroting hebben opgesteld om daarna een gepeperde rekening te kunnen sturen. Helaas wordt de uitkomst van deza clash soms gedicteerd door banklieden met wat Terdu noemt: “Strak gekamde haren, moeilijke termen, maatpakken, dure auto’s en een grote bek.”

Eigen koers

Hoe begrijpelijk het het ook kan zijn om te verzinken in woede of slachtofferschap, dat brengt een oplossing natuurlijk niet dichterbij. Voor Terdu ligt die in een weloverwogen koers, die vrij is van de in het instinct bestaande neiging tot vlechten, vluchten of verstarren. Omdat je als ondernemer in een afhankelijkheidsrelatie met de bank zit, kun je je niet onttrekken aan de gestelde eisen. Wel kun je je eigen koers bewaken door open te staan voor nieuwe inzichten, te checken of die bij je passen en te laten zien wat je ermee doet.

Blijf jezelf

De meeste bezoekers van Verhuis je Geld zijn allang bezig afscheid te nemen van grote banken. Zij hebben in veel mindere mate een afhankelijkheidsrelatie dan ondernemers die zich in de tang voelen. Overeenkomst is het machtsverschil tussen bank en klant, in dat opzicht is de les van Terdu relevant:

  • blijf jezelf
  • kies voor acties die een gewenst resultaat dichterbij brengen (waak voor een terugval in vechten, vluchten of verstarren)
  • vertrouw erop dat dit lukt dankzij jouw inzet, ideeën en kwaliteiten. En dat geldt dan weer net zo goed voor de relatie met de bank als voor die met je baas, je partner, je kinderen, de groenteboer en wie je ook maar tegenkomt.

Omslag

De omslag van het boek is apart. Deze bevat geen beelden van een balans, ondernemer, bankgebouwen of -biljetten, maar een groot slagersmes met een enorme klodder bloed (omdat de auteur van dit blog een pacifist is, wordt de omslag niet geplaatst). De omslag is niet passend voor de titel omdat termen als slachting en marteling meestal niet terecht zijn, volgens Terdu.

OverlevingsinstinctMunten in strakke orde -uitsnede

Een verklaring voor de omslag zou kunnen zijn dat daarmee het overlevingsinstinct een impuls krijgt die aanzet tot kopen. Maar de moraal van het boek is dat het instinct niet in staat is tot verstandige beslissingen. En je moet er toch vanuit gaan dat Terdu zelf aankoop van zijn boek als een verstandige keuze beschouwt.

_

Bankripped – de slagers van de bank, door Theo Terdu € 14,95

Bitcoin als breekijzer?

Even moeizaam als vriendelijk dringt Verhuis je Geld aan bij banken op het belang van transparantie en respect voor klanten. Op de achtergrond is een ontwikkeling gaande die schijnbaar veel rigoureuzer en effectiever is: de opkomst van crypto currency. Wat is het verschil met bitcoin en blockchain?

Bitcoin3 -uitsnedeVrij van bancaire bemoeienis

Betalen in crypto currency staat in de belangstelling omdat het voordelig is, snel en vrij van bancaire bemoeienis. Zelfs de overheid en de toezichthouders hebben er geen invloed op. Het ontbreken van officiële regulering kan ook een nadeel zijn. De transactiekosten zijn laag en vaste tarieven ontbreken, aankoopfraude is onmogelijk en er zijn geen leveringsvoorwaarden die allerlei beperkingen opleggen.

Beleggingen

Bitcoin (hier een uitleg in tekst en video’s) is behoorlijk gestegen in waarde, dus een gewild object voor beleggingen. Voor wie dat wil kan het saldo ook worden omgezet in dollars of euro’s. Ook de Gulden Coin doet het goed.

Assertiviteit van klanten

De toenemende populariteit van bitcoin doet denken aan de opkomst van internet, twee decennia geleden, Toen gingen individuen zonder afhankelijk te zijn van officiële media massaal informatie uitwisselen. En ook toen werd niet voorzien hoe sterk de consequenties zouden zijn, bijvoorbeeld voor de marketing van bedrijven en de assertiviteit van hun klanten.

Zekerheid bij financiële transactie

Ook het aantal plekken waar je met bitcoin terecht kunt groeit. Website Bitcoinspot geeft een overzicht van de Nederlandse bedrijven die bitcoin als betaling accepteren. Website De Ondernemer beschrijft hoe het systeem blockchain de betrokkenen bij een financiële transactie veel zekerheid geeft. VjG ging eerder op zoek naar de bedenker van de bitcoin.

Gulden Coin

Bitcoin is de bekendste vorm van crypto currency, wat betekent dat een betaling digitaal plaatsvindt en versleuteld wordt verzonden.  Andere valuta in deze categorie worden op een rij gezet door de website Bright (onderdeel van RTL Z) zoals Ethereum, Stratis, Ripple en Monero.

Huifkar beteugelt ruimteschip ... of omgekeerd

 

Volgens de maker van deze cartoon proberen de financiële instituten vanuit een huifkar de bitcoin van ruimteschip Enterprise aan banden te leggen.

Hoe bankiert Joris Luyendijk?

Tijdens een korte ontmoeting vraagt Joris Luyendijk of Verhuis je Geld pleit voor een overstap naar Triodos Bank. Hij reageert positief op het verzoek om een interview, mits hij de antwoorden kan mailen. Helaas is zijn mailadres afgeschermd, uiteindelijk komen de antwoorden via de uitgever binnen.

Luyendijk portret -uitsnede

Er komt geen antwoord op de vraag waar hij zijn betaalrekening heeft ondergebracht. Het is te begrijpen dat hij veiligheid voorop zet, als je bedenkt hoe groot de belangen zijn. VjG berichtte eerder hoe de auteur van Dit kan niet waar zijn werd belaagd via Trouw en het Financieele Dagblad. Op zijn website behandelt hij enkele mythes die hij blijkbaar ernstiger vindt.

Waar hebt u uw betaalrekening ondergebracht? Als u bent overgestapt: Hoe verliep dat (feitelijk, praktisch, emotioneel)?

Dit is eerlijk gezegd privé-informatie. Ik snap de wens om een bekend hoofd te gebruiken om dit te thematiseren, maar daar voel ik me niet senang bij.

Hoe ziet u de toekomst van de financiële sector en uw klandizie?

Mijn klandizie? Die zie ik met veel vertrouwen. De financiële sector … Dat zal grotendeels afhangen van hoe de technologie zich ontwikkelt, en in samenspraak daarmee, global financial governance: wie gaat het toezicht op die nieuwe technologie domineren? Aangezien er wel mondiaal opererende lobbies zijn (bijvoorbeeld van banken), maar geen effectief en democratisch legitiem mondiaal, gezag geef ik de banken goede kaarten.

Wat kan Verhuis je Geld volgens u doen om overstappen te stimuleren?

Het is heel lastig. Nummerportabiliteit á la mobiele telefoons (je neemt je rekening Luyendijk boek-2nummer gewoon mee als je van bank verwisselt) is enerzijds heel handig en zou veel mensen het makkelijker maken om over te stappen. Van de andere kanten: wil je echt dat een of ander in het Kremlin gelanceerd en razendsnel via Facebook verspreid paniekverhaal leidt tot een ‘run on the bank’ doordat op een nacht opeens de helft van de rekeninghouders weg loopt? Ik vrees dat dit alleen goed kan als het geleidelijk gaat, one mind at a time.


Hier de bestelinformatie van Dit kan niet waar zijn.

Omdat Luyendijk een van de grondleggers is van de maatschappelijke verontrusting die onder meer via VjG wordt verwoord, zetten we hier nog even op een rij welke artikelen over zijn opvattingen zijn verschenen op deze website: