Hoe komen banken aan hun macht?

NU of nooit?

Kompas -uitsnede.jpgHet zijn spannende tijden voor Verhuis je geld! De site verkeert in een overgangsfase die aanleiding geeft tot nieuwe wegen en nieuwe kansen. In oktober vroegen we de mening van abonnees en dat doen we nu weer.

Nieuwe media

Terwijl het aantal abonnees evenals het bezoek aan de site ligt daalt, nadert voor oprichters Hanneke van Veen en Rob van Eeden het moment om afscheid te nemen. Dit is door hen begin februari aangekondigd. Daarnaast rijst de of het nodig is aan te sluiten bij nieuwe media, zoals Twitter, Facebook, Linkedin en misschien wel YouTube.

Actualiteit

Enerzijds is de behoefte aan de geboden informatie groter dan ooit, gezien de actualiteit en de uitslag van de peiling van oktober. Tegelijk tonen de bezoekcijfers een ander beeld en ook dat is te begrijpen. Er is al zo veel ellende die ook nog overal breed wordt uitgemeten.

Waarheen?

Waar gaat het heen? Geef je mening door hieronder commentaar te geven.Wat moet er aan de inhoud of de uitstraling van de site veranderen om de opgaande lijn te hervinden?

Andere mogelijkheden om te reageren:

Beeld poll Toekomst van VjG

Geef eerlijk je mening in de peiling.

Transparantie troef bij blockchain

Oog -uitsnede.jpgDe positie van banken in de economie lijkt net zo onaantastbaar als die van instellingen in de gezondheidszorg. Fouten worden verdoezeld ten koste van de klant en met een beroep op het algemeen belang worden eigen belangen doorgedrukt. Daar komt bij dat in de financiële wereld onverantwoord gedrag wordt gestimuleerd met constructies voor dubieuze arbeidsvoorwaarden en belastingontduiking.

Mysterie ontrafeld

Terwijl in de publieke opinie de verontwaardiging over deze praktijken groeit, blijven politiek en toezichthouder daarbij achter. Dat het geldmysterie steeds meer wordt ontrafeld komt onder meer door publicaties als Panama Papers en nieuwe ontwikkelingen als bitcoin en fintech.

Van mastodont naar massa

Deze week werd in Nederland een conferentie gehouden over de technologie van blockchain. Dit is een systeem om te checken of een economische transactie wenselijk is, zonder tussenkomst van derden, zoals notarissen, accountants of overheidsinstellingen. Voordeel hiervan is dat de benodigde informatie veel sneller beschikbaar is en niet gebaseerd wordt op verborgen belangen. Volgens deskundigen is hierbij sprake van een paradigmaverschuiving omdat (wederom) macht wordt verschoven van een mastodont naar de massa.

Benadeeld

Het zijn individuen die elkaar informeren hoe een eerdere transactie met een bepaalde partij is verlopen. Het systeem vergelijkt alle brokjes informatie en iedere inconsistentie wordt gesignaleerd. Wie probeert gekleurde informatie aan te leveren om iemand te bevoordelen, valt snel door de mand en benadeelt zichzelf.

BelanghebbendKetting als fractal, blauw -uitnede

 

Op den duur zullen individuen worden beloond voor de aandacht waarmee ze deze informatie aanleveren. Opmerkelijk is dat een systeem hiervoor (Permacoin) wordt opgezet door Microsoft. Dit roept de vraag op of deze organisatie als anonieme mastodont in de verleiding kan komen om informatie te kleuren op verzoek van belanghebbende partijen. Wellicht moet het functioneren van blockchains ook weer in blockchains worden opgenomen.

Instortingsgevaar bancaire ict?

Ruïne uitsnede.jpgBanken kunnen omvallen door gebrek aan vertrouwen in hun kredietwaardigheid, met als gevolg dalende koersen en een bankrun. Volgens een artikel in De Correspondent zijn banken ook om een andere reden heel kwetsbaar: de afhankelijkheid van complexe ict-systemen.

Verantwoord risico

Het lijkt logisch dat banken beseffen hoe belangrijk ict is voor hun bedrijfsvoering, zoals ieder bedrijf. Toch twijfelen deskundigen daarover, volgens De Correspondent. De vraag is: als banken niet verantwoord omgaan met de risico’s van investeringen, waarom zouden ze dat dan wel doen met ict-risico’s? Bovendien ontbreekt het DNB en expertise en voldoende personeel om hierop toezicht te houden.

Tijdbom

Dit kan niet waar zijn, zou je denken. Het artikel geeft aan dat het gelijknamige boek van Joris Luyendijk dit onderwerp ook al aanroert. En de directeur van een Engels bedrijf voor betaalsoftware spreekt zelfs van ict-systemen als ‘tikkende tijdbommen’

Zonder samenhang

Oorzaak van het probleem zou liggen in de complexiteit van de systemen en het uitblijven van grondige renovatie. De vergelijking wordt gemaakt met een middeleeuwse toren die voortdurend wordt uitgebreid tot bijna niemand nog overzicht heeft op de structuur. Daardoor is onduidelijk of de volgende uitbreiding goed zal uitpakken. Zelfs bij bankfusies zijn de systemen aan elkaar gekoppeld zonder samenhang aan te brengen.

InventarisatiePrintplaat uitsnede

Een zoektocht op internet levert op dat twee banken zich serieus hebben bezig gehouden met het inventariseren van ict-risico’s. De gespecialiseerde Nederlandse Waterschapsbank geeft eerlijk aan dit onderwerp belangrijk te vinden, maar zicht op concrete maatregelen ontbreekt. Zakenbank Kempen & Co doet hetzelfde.

Wordt bankrekening echt goedkoper?

Bankbiljetten en munten - illustratie

Banken beweren dat bankklanten minder gaan betalen voor hun betaalrekening. Vanaf vandaag verlagen de grote banken hun tarieven. De kosten gaan omlaag of de extra’s worden gratis. De Consumentenbond zet vraagtekens bij de beloftes.

Rekenvoorbeelden

Op de website BankenVergelijking wordt de nieuwe situatie beschreven. Ten opzichte van de betaalrekening Privé Pakket van ABN Amro gaan de kosten enkele tientjes per jaar omlaag. Ook de nieuwe betaalrekening Kiesvrij van ING zal voor klanten voordeliger uitpakken. De Rabobank rekent minder voor creditcards of een tweede betaalpas. Ook geeft BankenVergelijking een aantal rekenvoorbeelden.

Er zijn geen wijzigingen bij ASN, Knab, SNS en Triodos.

Extra betaalpas

Volgens de Consumentenbond is het maar de vraag of de tarieven per saldo gunstig zijn. “De kosten schieten omhoog als consumenten een extra betaalpas of creditcard aanvragen.” De bond adviseert om ook andere aspecten mee te wegen, zoals de rente die SNS uitkeert op een betaalrekening of de tarieven voor pinbetalingen van Bunq.

De pagina met rekenvoorbeelden van de Consumentenbond bevat een aantal adviezen voor gezinnen in verschillende situaties. Elders zet de bond alle tarieven op een rij.

Eerlijkheid van banken

De eerlijkheid van banken wordt helaas niet vergeleken, net als het beloningsbeleid. Dus de prikkels die al dan niet pervers zijn en schadelijk voor de maatschappij kunnen helaas niet systematisch beoordeeld worden. Dat wordt bewaakt door onder meer Eerlijke bankwijzer, FTM en natuurlijk Verhuis je geld.Waakhond

Fair4 all: eerlijke economie voor sociale cohesie

Fair4all logo uitsnede -2Een eerlijk alternatief neerzetten voor het economische systeem. Dat wil Fair4all. De organisatie beschouwt een eerlijke economie met sociale cohesie als ‘een feest’.

“Ik heb geleerd geld te tellen, maar niet wat geld is.” Zo vertelt financieel innovator Tony Greenham in een van video’s op de website van Fair4 all. “Laten we geld beschouwen als een manier om waarde uit te wisselen. Dat is dus wat anders dan vermogen dat je in een bankkluis kunt opslaan, dat laatste werkt blokkerend op de enorme creativiteit van mensen.”

Oorzaak in systeem

Het huidige financiële systeem is volgens Greenham gericht op winst op de korte termijn, niet op sociale en ecologische behoeftes. “Ook worden overschotten en tekorten niet gestabiliseerd, maar juist versterkt. De oorzaak hiervan ligt niet bij individuele bankiers, maar bij het systeem. Kunnen we van de overheid verwachten dat dit wordt aangepast, nu het vertrouwen in de overheid niet groter is dan in banken?”

Creatief

Wanneer we geld behandelen als een vorm van vertrouwen in de sociale relatie tussen mensen, kan de mensheid nieuwe wegen zoeken om de economie vorm te geven, zo stelt hij. “Dat dit heel goed denkbaar is bewijst de geschiedenis. In de jaren na de crisis van 1929 waren er in de VS honderden steden die hun eigen geld hadden uitgebracht. En in 1915 wist de overheid op Guernsey de economie op gang te brengen door een investering die  vertrouwen gaf in de gemeenschap. Zolang dat gebeurt en we gebruiken onze creativiteit, zullen we nooit zonder geld komen te zitten.”

Bankrekening voor deelnemers

Wie deelnemer wordt van Fair4All krijgt een ‘gebruiksrekening’ en een rentevrije ‘spaar- & leenrekening’ in Fairs. De eerste heeft kenmerken van een LETS-systeem, de laatste is gebaseerd op het systeem van de Zweedse coöperatieve rentevrije JAK Bank.

Fair4all TEDx talk TonyGreenham

Klik op de foto voor de TEDx-talk van Tony Greenham over creativiteit en sociale cohesie.

 

 

 

‘We kunnen het aan’

De hervorming van het geldstelsel is minder ingrijpend dan de afschaffing van de slavernij en de emancipatie van de vrouw. Dus dat kunnen we als samenleving zeker aan en het is net zo hard nodig. Zo zei George van Houts, namens burgerinitiatief Ons Geld, woensdag in de Tweede Kamer.

Achterban

Beslissers laten zich niet overtuigen door een toneelstuk, zoals bij voorstellingen van toneelgroep De Verleiders gebeurt met het publiek (dat door politici wordt beschouwd als hun achterban). In de Tweede Kamer komt het aan op argumenten: een rationele weergave van pro’s en contra’s.

Belangstelling

’s Avonds vertelde Van Houts bij Pauw dat het debat na zijn betoog meer belangstelling had van Kamerleden dan eerdere burgerinitiatieven. “Veel partijen vroegen spreektijd aan. Minister Dijsselbloem vroeg de Kamer om een opdracht tot het doen van onderzoek. Waarschijnlijk wordt dit uitgevoerd door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.”

Er komt een boek

Momenteel werkt Van Houts voor uitgeverij Querido aan een boek over de voorstelling die door De Verleiders wordt gespeeld. “Het publiek was vaak zo geïmponeerd dat ze met de verkregen kennis ook iets wilden gaan doen. Het boek komt er voor hen en voor degenen die niet bij de voorstelling aanwezig zijn geweest.”

Slikken en stikken

Daarnaast werken De Verleiders aan een nieuw stuk. De voorstelling heet Slikken en stikken en gaat over de zorgverzekeraars en de farmaceutische industrie. Martijn Fischer vervangt als acteur Pierre Bokma.

Initiatiefnemers

Ook al wordt Van Houts door zijn optreden wellicht gezien als de held van Ons Geld, hij is niet de enige die zich ervoor inzet. Initiatiefnemers waren ook: Ad Broere, Martijn Jeroen van der Linden, Luuk de Waal Malefijt en Edgar Wortmann.

Verleiders -PrtSc webpag speellijst

Klik op de foto voor de speellijst van De Verleiders.

Bouwen aan een andere economie

Ecogood tekening Discover

Op 18 maart organiseert de Nederlandse tak van Economy for the Common Good (ECG) een cursusbijeenkomst over het bouwen aan een ‘gemene goed economie’. Onderwerpen die aan bod komen zijn: de geschiedenis van ECG en het vormgeven van uitgangspunten als solidariteit, duurzaamheid en transparantie. Ook de invulling van deze waarden door de individuele deelnemers wordt behandeld.

Tegenstelling

Er zijn in de economie veel activiteiten die als gemeen (doortrapt) worden ervaren, hier staat het woord gemeen voor gemeenschappelijk. ECG ontstond als beweging een jaar of vijf geleden in Oostenrijk. Wetenschapper Christan Felber besprak met een aantal ondernemers de tegenstelling die zij ervoeren tussen waarden die gangbaar zijn in hun werk (zoals winstmaximalisatie, concurrentie) en in het privéleven (zoals samenwerking, vertrouwen).

Rol van geld

Intussen is ECG gegroeid naar een netwerk met vele duizenden individuen en afdelingen in ruim vijftien landen. De bijeenkomst van 18 maart is de eerste in een reeks, met op 25 november specifiek aandacht voor de rol van geld. Aanmelding is mogelijk bij Annemarie Poorthuis.

Totaalvisie

Een van de docenten op 18 maart is Otmar Donnenberg die in Oostenrijk is geboren en lang werkzaam was in Nederland als consultant voor grote bedrijven. Wat hem drijft is het inzicht dat de mensheid niet verder komt met oude denkpatronen: “Om de samenleving te behouden is vernieuwing nodig, vanuit een totaalvisie. Alle deelgebieden als ecologie, economie, cultuur, mensenrechten verdienen daarin een plek. En omdat niemand deze ambitie alleen kan realiseren, is iedereen welkom die zich hiertoe aangesproken voelt. Zodat we samen kunnen bouwen aan een huis voor de mensheid waarin iedereen zich thuis voelt.”

VjG-kort

Stine Jensen over Geld bij Dus ik ben

Klik op de foto voor de uitzending van Dus ik ben over geld.

Vertrouwen in verzekeraars stijgende

Vertrouwensindex verzekeraars

Het vertrouwen in verzekeraars stijgt. De vertrouwensindex van het Centrum voor Verzekeringsstatistiek (CVS) komt nu op -9. Dat is vier keer beter, of minder slecht, dan tijdens het dieptepunt in 2012 (zie grafiek).

Negatieve aandacht

De negatieve stand betekent dat er meer mensen zijn met weinig vertrouwen dan met veel vertrouwen. Volgens het CVS komt dit vooral omdat consumenten twijfelen aan het vertrouwen dat anderen hebben in verzekeraars. Daarbij gaat het vooral om de negatieve aandacht voor verzekeraars in het nieuws en in consumentenrubrieken. Een uitvoerig rapport met cijfers tot en met eind 2015 is hier te downloaden.

Transparantie

Het toegenomen vertrouwen wordt verklaard uit de grotere financiële zekerheid die consumenten ervaren. Andere factoren die het vertrouwen positief hebben beïnvloed zijn meer transparantie over de kosten van producten en positieve ervaringen met de dienstverlening van een verzekeraar.

Top 5

Volgens onderzoek uit 2014 naar vertrouwen in afzonderlijke verzekeraars bestaat de top 5 in Nederland uit: Univé, Interpolis, Centraal Beheer, FBTO en Ohra.

Bankwijzer

Bij de redactie van deze site is geen vergelijkbare index bekend voor de andere grote tak van de financiële sector: banken. Wel is er de Eerlijke bankwijzer die veel aandacht geeft aan vertrouwen. Een factor die voor het vertrouwen van consumenten steeds belangrijker wordt is het toenemende gebruik van privégegevens door bedrijven. In Nederland werd ING pionier op dit vlak, maar kwam daarvan terug toen enorme commotie ontstond, onder meer bij de Consumentenbond.

Vertrouwen handen vormen hart -uitsnede

VjG-kort

Aantal betalingen via iDEAL stijgt jaarlijks met een kwart.

 

VjG-opinie: scheppingsverhaal of (r)evolutie?

giphy

Als diersoorten uitsterven, de lucht wordt vergiftigd en de zeespiegel stijgt, vraag je je af waar het naartoe gaat met de schepping. Of de evolutie. Naast alle gewone stervelingen is er nog een bijzonder schepsel dat hierin een rol speelt: geld. Want ook geld wordt geschapen, al is de manier waarop sterk in discussie.

Wilde verhalen

Burgerinitiatief Ons Geld bepleit dat geldschepping uitsluitend gebeurt door de overheid. Het Financieele Dagblad geeft ruimte aan de Amsterdamse hoogleraar Wim Boonstra om dit  te betitelen als ‘wilde verhalen’. Bovendien stelt hij dat banken passief zijn bij geldschepping en dat voor deze activiteit geen aparte afdeling bestaat. Hij bedoelt het als geruststelling, maar hij erkent dus dat er geen normen zijn voor geldschepping en ook geen duidelijke verantwoordelijkheden.

Geen beleid

Laten we de maatschappelijke relevantie van geldstromen vergelijken met die van wegverkeer of drinkwater. Het is ondenkbaar dat er geen beleid wordt gevoerd om de productie van vervoermiddelen of water in goede banen te leiden en uitwassen te voorkomen. Zijn de belangen rond geld zo complex dat de vergelijking met water niet opgaat? Laten we dan kijken naar brandstof. Ook daar zijn de belangen groot wat niet wegneemt dat er veel normen en voorschriften zijn om de productie te reguleren.

Goochelaar

Het stuk van Boonstra bevat een illustratie van Hein de Kort, waarin een goochelaar geld uit een hoge hoed tovert. Het kan schrijnend worden genoemd dat dit plaatje beter lijkt aan te sluiten bij het groeiende onbehagen in de samenleving dan de uitleg van een wetenschapper. Wegens copyright tonen we onderaan deze pagina alleen een fragment, voor iedereen die zich registreert op de website van het FD is het plaatje zichtbaar.

Kantelen

De wenselijkheid van meer regulering  wordt door twee initiatiefnemers van Ons Geld uiteengezet bij Follow the Money, in een artikel over verschillende definities van geldschepping. Deskundigen van Sustainable Finance Lab komen in het rapport De Geldkwestie (pdf)  tot een soortgelijke conclusie. Naast experts zijn er gelukkig ook steeds meer burgers die hun macht als bankklant gebruiken om grote instituties langzaam te laten kantelen. Zo gaan schepping en evolutie hand in hand de goede kant op.

VjG-kort

Afgelopen zondag heeft Ad Broere Frontier Award 2015 ontvangen. De jury stelt dat hij baanbrekende activiteiten heeft ondernomen om de problematiek van geld aan de orde te stellen.